| Глоссарий 1. Абсолютизм- жогары окімет билігі шексіз жеке-дара бір адамнын қолында турган мемлекеттік басқарудын турі. 2. Атеизм(грек. Atheos-қудайсыз)-социализм кезінде оқу пәні және гылыми ілім турінде кен оріс алды, басты мақсаты-дінді бекерге шыгару, қудайды мойындамау. 3. Апатридтер- ешбір мемлекеттін азаматы болып саналмайтын адамдар. Олар қай елде турса, сол елдін занына багынады, бірақ саяси қуқықтары болмайды. 4. Азаматтық қогам- адамгершілік, діни, улттық, әлеуметтік-экономикалық, отбасы қатынастарынын және институттарынын жиынтыгы. 5. Әмбебап партиялар- муше санын емес, сайлаушылар санын кобейтуге тырысқан партиялар. 6. Билеуші партиялар- қолдарына мемлекеттік билік тиген, қогам дамуынын басты багыттары мен сипатын айқындауга мумкіндік алган партиялар. 7. Билік- 1) адамдардын іс-әрекетіне, қызметіне, тагдырына белгілі бір адамдардын (бедел, жігер, қуқық, зорлықтын) комегімен әсер ету мумкіншілігі; 2) адамдарга саяси билік жургізу; 3) мемлекеттік органдардын жуйесі; 8. Бипатридтер- бір мезгілде екі немесе одан да коп мемлекеттердін азаматы болып есептелуі. 9. Бихевиоризм- жеке адамдар мен топтардын іс-әрекетін талдауга негізделген әдістемелік багыт. 10. Буқаралық партиялар- унемі жақтап дауыс беретін сайлаушылары, мушелері, белсенділері коп партиялар. 11. Булік- бір топ адамдардын мемлекеттік тонкеріс жасау мақсатымен жасаган іс-әрекеті. 12. Бюрократизм- істін мәніне немқурайды, формальды қарау, істі копке созу. 13. Биліктін жариялылыгы- билікті занмен негіздеу, мемлекеттік органдардын қызметтерінін еліміздегі зандарга сай болуы. 14. Бейсаясаттық- азаматтардын, халықтын бір болігінін саясатқа, саяси омірге самарқау, парықсыз, теріс козқарасы, қатынасы. 15. Вето- тыйым салу. 16. Вотум- окіметке я онын кейбір мушелеріне (министрлеріне) сенім білдіру (вотум доверия) немесе сенім білдірмей (вотум недоверия) мақсатында сайлау арқылы қабылданган шешім. 17. Геосаясат-сыртқы саясатты географиялық факторларга байланысты жургізетін саясат. 18. Геноцид- адамдарды шыгу тегіне, бір улттын, діннін окілі болуына байланысты әдейі қыру немесе қудалау. 19. Геронтократия- ақсақалдардын билік жургізу принципі. Басқарудын бул турі алгашқы қауымдық қогамга тән. Сонымен қатар окімет билігі жасы келген адамдардын қолында турган мемлекеттерге де байланысты айтылады. 20. Декларация- укіметтін, саяси партиянын, халықаралық уйымнын атынан қандай болмасын негізгі қагидалары, мақсат-мудделерді жариялайтын мәлімдеме. 21. Делогирование- бір субъектінін екінші субъектіге билікті беруі, сенім білдіруі. 22. Демагогия- оз мақсатына жету ушін адамдарга жалган уәделер беру, деректерді бурмалау және т.т арқылы әсер ететін саяси әрекеттін турі. 23. Деморкация- екі елдін жерін анық боліп туратын шекара. 24. Депортация- жеке адамдарды, халықтарды еріксіз, кушпен жер аудары. 25. Деспотия- шексіз және дара билеудін бір турі. 26. Децентрализация- орталық басқару жуйесінін жергілікті жерге оз билігінін болігін беруі. 27. Диктатор- занмен санаспай, куштеу мен қудалауга суйенетін шексіз билеп тостеуші. 28. Диктатура- қарулы кушке суйенетін, занмен шектелмеген шексіз мемлекеттік билік. 29. Директива- жогары органдардын томенгі басшыларга берген уйгарымы, жарлыгы. 30. Дискриминация- нәсіліне, ултына, дініне немесе саяси козқарастарына және т.б байланысты адамдарды қуқыгынан айыру я шектеу. Мысалы, сайлау қуқыгынан айыру, азаматтылықты бермеу, жумысқа қабылдамау т.б. 31. Доктрина- саяси, экономикалық, әскери мақсаттарды жинақталган турде білдіретін саяси теория, ілім. 32. Егемендік- мемлекеттін, халықтын, улттын, адамнын саяси тәуелсіздігі. 33. Жекешелендіру- мемлекеттік меншікті (кәсіпорын, тургын уй, колік қуралдары және т.с.с) жеке меншікке беру немесе сату. 34. Идеал- саяси салада саясатты жасап, оны жузеге асырушылардын алдына қойган жогаргы саяси арман-мураты. 35. Иерархия- томенгі органдардын, шенділердін жогаргы органдарга, шенділерге багыну тәртібі. 36. Импичмент-жогаргы лауазымды адамдарды конституцияны бузганы ушін немесе басқа қылмысы ушін жауапкершілікке тартуга және ісін сотта қарауга мумкіндік беретін ерекше тәртіптін турі. 37. Инаугурация- 1) мемлекет басшысынын оз қызметіне салтанантты турде кірісуі; 2) тарихи оқыгалар қурметіне жасалган ескерткіш, уйымдастырылган корме және т.б салтанатты турде ашу. 38. Инновация- жаналық енгізу, жанарту. 39. Институализация- саяси қозгалыс немесе қубылыстын тәртіпке келтірілген уйымдасқан мекемеге айналуы. 40. Интеграция- мемлекетаралық саяси, экономикалық, әскери және т.б одақтардын қурылуы. 41. Клика- оздерінін жеке бастарынын мақсатына жетуді, барынша баюды коздеген билік басындагы сыбайлас адамдар тобы. 42. Конституция- мемлекеттік және қогамдық қурылыстын негізгі қагидаларын, принциптерін білдіретін негізгі зан. 43. Конфедерация- оздерінін кейбір амал-әрекеттерін уйлестіріп, белгілі бір мақсаттарды (әскери, сыртқы саясаттагы және т.с.с) жузеге асыру ушін бірлескен егеменді елдер одагы. 44. Легитимдік- халықтын устемдік етіп отырган саяси билікті мойындауы, онын зандылыгы мен шешімдерін растауы. 45. Либерализм- 1) жеке адамнын толық еркіндік принциптеріне негізделетін, мемлекеттік экономикага араласуын шектеуге тырысатын козқарас, саяси багыт; 2) бірқатар елдерде орта таптын муддесін қоргайтын либералдық партиялар. Олар нарықтық экономиканы, еркін бәсекелестікті, халықтын әлеуметтік қамтамасыз етілуін, халықаралық қауіпсіздікті және т.б жақтайды. 46. Мониторинг- 1) жагдайды бақылау, болдырмау және болжау; 2) осындай басқару турі бар мемлекет. 47. Можаритарлық жуйе- сайлау нәтижесінде уміткердін округ бойынша копшілік дауыс алуы. Мемлекеттік билік- барлық адамдарга міндетті зандарды шыгаруга жеке-дара қуқыгы бар, зандар мен уйымдарды сақтау ушін ерекше куштеу аппаратына суйенетін саяси биліктін турі. 48. Метрополия- қол астында колониялары бар мемлдекет. 49. Милитаризм- жаппай қарулану, согысқа әзірлену, ішкі және сыртқы мәселелерді қарулы кушпен шешуге тырысқан саясат. 50. Монархия- мемлекеттін жогагргы окімет билігі жеке-дара бір билеушінін қолында болып, ол әкеден балага мура ретінде қалатын турі. Оны хан, патша, император, король, султан, шах және т.б деп атауы мумкін. 51. Мороторий- ішкі және сыртқы міндеттемелерді орындауды уақытша тоқтату, узіліс жариялау. 52. Маргиналдар- белгілі бір себептерге байланысты қогамнын негізгі әлеуметтік тобына, табына кірмей қалган аралық жагдайдагы адамдар. 53. Модернизация- қазіргі, жана жагдайга байланысты жанару, озгеру, икемделу. 54. Нигилизм- жалпы қабылданган зандық ережелер, қогамдық саяси омірдін тәртіптерін және т.с.с жоққа шыгару. 55. Объективтілік- дуние танымдық козқарас, бул нақты шындықты бақылауга байланысты болады. 56. Олигархия- саяси және экономикалық билік азгантай топтын қолында турган биліктін турі немесе сол устем топтын озі. 57. Охлократия- қогамдық омір жагдайына қанагаттанбай мемлекеттік мекемелерді басып алып, ойран салган, демократияны теріс тусінген тобыр билігі. 58. Паблик Рилейшиз- уйымдар арасындагы достық қарым-қатынас, олардын озара тусінігін қамтамасыз ететін уйымнын қызметі. Ол ақпараттар усыну, келіссоздер жургізу және басқа окілетті әрекеттер жургізу арқылы іске асырылады. 59. Пауперизм- біраз халықтын қайыршылануы, жаппай жарлы-жақыбайлық. 60. Паритет- мемлекеттер арасындагы саяси және әскери қарулы куштердін тепе-тендігі. 61. Пацифизм- согыстын кез-келген туріне ( мақсатына, сипатына қарамастан) қарсы турып, бейбітшілікті жақтайтын агым, қозгалыс. Ол 19 гасырдын екінші жартысында пайда болды. 62. Приватизация- мемлекеттік байлықты жеке меншікке беру. 63. Петиция- жазбаша жогаргы укіметке жолданатын (немесе жолданган) ужымдык турде жазылган отініш. 64. Плебисцит- ерекше манызды мәселе туралы барлық халықтын пікірін сурау, анықтау.
| 
