«Дауыс қою» пәні
хор ұжымымен жұмыс атқарғанда хормейстер және хордық әнші ретінде вокалдық жұмысқа
дайындау бүкіл оқу процесті қарастырады, сол үшін «хор класы» пәнімен
қарым-қатынасы өте тығызды болу қажет, вокалды-техникалық дағдылар бірдей болу
мүмкін.
Пәнге
сипаттама.Осы
пән, хормейстерді дайындау үшін негізделген, хормейстерлік жұмысында қолданатын
қазіргі заманның ғылыми зерттеулерді, әншілік дауыс қою және вокалдық оқытудың
тәсілдерді мазмұндайды.
Пән мақсаты:
-
эстетикалық көз қарасты қалыптастыру;
- дауыс және
көркемді-орындаушылық қабілеттерді дамыту;
- дауыс аппарат
жұмысының ерекшеліктерін түсіну;
- болашақ
хормейстердің орындаушылық және әдістемелік дайындық.
Курстың негізгі міндеттері:
Білім қалыптастыру:
- студенттерді
хор ұжымымен вокалдық жұмысқа дайындау;
- студенттердің
дауыс және көркемді-орындаушылық қабілеттерін дамыту, дауыс кемшіліктерді жою.
Оқу процесында
студенттер келесі вокалды-техникалық дағдыларды игереді:
- әншілік дыбысты
құрастыру единорегистрлық ( микстық ) тәсілі және дыбыстық
жоғар позиция;
- әншілік тыныс
алу ( астықабырғалы, ішке);
- дыбыс әртүрліатакалар ( көбінесе жұмсақ атаканы қолдану);
- дыбыс тірегі;
- әншілік артикуляцияжәне анық дикция, әншілік орфоэпия;
- музыкалық
шығарманы мәнерлі, көркемдік
орындалу үшін
дыбыс динамикасы;
- штрихтар барлық
түрлерің қолдану ( legato, staccato,marcato
және т.б.);
- таза ундестік;
- кантиленды және
речитативтық орындаушылық стилі;
- бүкіл әншілік
дауыс көлемінде дауыс аппаратынқолдану;
- барлық
резонаторлар түрлерін қолдану;
- ансамбльде
орындалу тәсілі.
Вокалдық
шығармаларды мәнерлі орындау және көркемдік бейнелерді құрастыру, эмоционалдық
мазмұның көрсету үшін, жоғарда атталған вокалды-техникалық дағадыларды
қалыптастыруменсәйкес болу тиісті.
ІІ. Әдістемелік ұсыныстар
«Дауыс қою» - (практикалық пән)
Оқыту түрі – жекеленген сабақтар
ІІ. 1. Жеке сабақтар
«Дауыс қою» пәні жеке сабақтардастудент осындай білімдерді игереді:
- концертмейстер
сүйемелдеуіндеорыс композиторлардың
классикалық романсты орындау;
- концертмейстер
сүйемелдеуінде шетел классикалық композиторлардың романсты орындау;
- концертмейстер
сүйемелдеуінде қазақстан композиторлардың шығармалардыорындау;
- концертмейстер
сүйемелдеуінде қазіргі композиторлардың шығармалардыорындау;
- концертмейстер сүйемелдеунде халық әндердіорындау.
«Дауыс қою» пәннің
мазмұны оқу репертуарына негізделеді. Студенттің жеке дауыс қабилеттеріне,
музыкалық дайындығынақарап оқытушырепертуарды құрастырады.
Оқу-көркемдік материал осындай шығармаларды
кіргізеді: шетел, орыс, қазақстан, қазіргі заман вокалдық музыкасының және
халық әндерді кіргізеді,
Семестр уақытында 4 шығарманы орындау қажет.
Әдістемелік
дайындық үшін студенттерде аналитикалық вокалдық есту қабілеттерді игеру қажет,
хордағы бөлек партияларды есту, дауыс кемшіліктерді жою.
Әншілік оқу әдістемесі жалпыдидактикалық және
арнайы музыкалық тәсілдерден негізделген.
Осы мамандығынын ерекшелігі болатын
студенттердің әр түрлі дауыс мүмкіндіктері және вокалдық дайындығы.
ІІ. 2. Оқытушының студентпен өздік жұмысы
Практикалық сабақтар (ОСӨЖ)
ОСӨЖ бойынша сабақтар жұмыстың дәрісханалық түрі болады.
ОСӨЖмақсаты - осы пән бойынша оқушының кәсіптік орындаушылық
білімдерді және дағдыларды түзету және тереңдету.
Вокалдық-техникалық дағдыларды игеру:
- әншілік
тыныс алуды, дыбыс тірегін;
- әр
түрліштрихтарды;
- дыбыс
атакалардың әр түрлері;
- барлықрезонаторлардың түрлері.
- дыбыс қалыптастыру технологиясын;
- дыбыс жүргізу технологиясын.
Көркемді-орындаушылық дағдыларды игеру:
- динамикалық;
- әншілікартикуляция;
- кантиленндық және
речитативтікорындалу стилі;
- фразировкасы;
ІІ. 3. Студенттің
өздікжұмысы(СӨЖ)
Студенттің дәрісханадан тыс жұмысының түрі жекеленген және ОСӨЖ сабақтарында шығарма бойынша жұмыс істеу барысында қалыптасқан білімдерді және дағдыларды бекітуге бағытталған.
СӨЖ түрлері:
- сольфеджио мен және буынға вокализдарды жатқа білу;
-шығармаларды жатқа білу;
- вокалдық шығармаларды талдау білу;
- артикуляция бойынша жұмыс жасау;
-динамика бойынша жұмыс жасау;
- фразировка бойынша жұмыс жасау.
ІІІ. Бақылау түрі
туралыбойынша жалпы мәліметтер
Аралық бақылау түрі -семестрлік бағдарламаның бөлімін тапсыру.
1 курс 1 семестр
Бақылау сабақ (аралық бақылау):
1.
Нота атаумен немесе буынға концертмейстер сүйемелдеумен1 вокализды орындау.
2. Концертмейстер сүйемелдеумен шетел композиторларының арияны орындау.
1. Нота атаумен немесе буынға концертмейстер
сүйемелдеумен1 вокализды орындау.
2. Концертмейстер сүйемелдеумен шетел композиторларының
арияны орындау.
3.
Концертмейстер сүйемелдеумен халық әнді орындау.
IIкурс 3 семестр
Кезеңдік
бақылау ( 3 семестр) – сынақ.
Сынаққа ұсынылады:
1. Концертмейстер сүйемелдеумен шетел
немесе орыс композиторларыныңопералардан арияны орындау.
2.Концертмейстер сүйемелдеумен
шетелкомпозиторларыныңәндерін немесе романсынорындау.
3.Концертмейстер сүйемелдеумен Қазақстан немесе қазіргі заманкомпозиторларыныңәндерін немесе романсынорындау.
ІV. Пәннің мазмұны
І курс (1 семестр)
Репертуарды оқу, техникалық
игеру, көркемдік қалыптастыру:
вокализ, ария, орыс композитордың романсы, ауызша көркемді-орындаушылық
талдау.
Вокалдық
жаттығулар вокалдық техниканың негізгі элементтерді игереді: дауыстың жылжымы,
дыбыс динамикасы, дауысты және дауыссыз дыбыстарды, буындар.
Жаттығулар сабақтын алдында
орындалады, дауыс аппаратын қыздыру, әрі қарай жұмысты жүргізу үшін.
Вокализбен жұмыс
жасағанда техникалықжәне музыкалық
жағынан қалыптасу қажет. Әншілік дауысты, вокалдық дағдылардыдамытады. Дауыс кемшіліктерді жою. Тыныс алу
тірегі.
І курс (2 семестр)
Вокалды—техникалықтәсілдері-репертуарды оқу, техникалық игеру, көркемдік қалыптастыру:вокализ, ария, халық әндер, ауызша
көркемді-орындаушылық талдау.
XVII-XVIII ғас. шетел композиторларының шығармаларымен , орыс және шетел
опера үлгілерімен танысу. Ескі композиторларының шығармаламен жұмыс жасау:
вокалды-техникалық дағдыларды; регистрлерді қолдау; кантилендік дыбыс жүргізу;
тыныс алу тірегі. Шығарма бойынша вокалды-техникалықжұмыс. Текспен жұмыс жасау.
ІІ курс (3 семестр)
Көркемді-орындаушылық
тәсілдері- репертуарды оқу, техникалық игеру, көркемдік қалыптастыру:шетел композиторларының операларынан ария, орыс композиторларының
операларынан ария, қазіргі заман композиторларының шығармалар.
Орыс
композиторларының романстары.
Вокалды-техникалық
дағдылар, шығарманың динамикасы, көркем бейнесі, дауысты дыбыстармен жұмыс
жасау.
Орыс классикалық
композиторларының шығармаларымен танысу. Вокалды-техникалық жұмысты әрі қарай
дамыту.
Әдебиетті текспен
жұмыс жасау.
Шығарманы мәнерлі
және көркемді орындалу бойынша жұмыс жасау.