| Қарапайым екі бөлімді құрылыс. Екі кезеңнен тұратын құрылысты қарапайым екі бөлімді құрылыс деп атаймыз. Екі кезеңді біріктіру үшін келесі әдісті қолданылыды. Бірінші тақырып жағынан қайталау әдісі немесе әуен ырғақ типтік формулалар. Екінші гармония жағынан бірінші тональдікте немесе бірінші кезеңді модуляциялы, ал екінші кезеңде негізгі тональностекеоралу. Үшінші құрылым жағынан көлем теңдестікте. Кейде екінші кезең кеңейіп дамыған онда бірлестік басқа әдіспен көрсетілген.
Қарапайым екі түрі болады. Бірінші қайталанатын қарапайым екі түрі яғни реприза. Екінші қайталанбайды. Егер еікнші кезеңнің аяғында бірінші бөлімнің тақырыбы қайталана қайталанбайтын құрылысында. а + в с + в орталығы қайталау. Сондықтан екінші кезеңде екі шағын құрылыс бар. Орталығы және қай орталық бөлігі контрас енгізеді. Бірінші жаңа ән ырғақ формулалар. Екінші гармониялық тұрақсыз. Құрылымы сөйлемге тең немесе оданда көп. Қайталау тақырып жағынан бірінші бөлімнің сөйлемі қайталанады. Бірінші бөлім мен екінші бөлім бір-біріне контрасті болады. Егер бірінші бөлімнің а 1-сөзі қайталанса онда орталық каденция қорытынды каденция мен аяқталады.
Құрылым жағынан. Қайталау-көлемі жағынан сөйлемге тең болады немесе орталық бөліммен с кеңейтілді. Кеңейту әдісі.
1. Секвенция
2. Үзілген каденция
3. Екі бөлімі бөлінбейдй еркін дамиды. Қайталанбайтын екі бөлімді құрылыс. Егер екінші кезеңде бірінші кезеңнің тақырыбы қайталанбаса ол қайталанбайтын екі құрылыс деп атайды. Бірінші тақырып жағынан екі кезеңді типтік әуен ырғақ формулалар арпеджио фактура аккорд фактура.Екінші гармониялар жағынан ол үшін бір тональдікте болады немесе екінші кезеңде негізгі тональносте қайта келеміз. Көлемі жағынан тең болады. Қайталанбайтын екі кезеңді құрылыс. Осы құрылыс вокалда кездеседі.
Мыс: 1.куплет
2.куплет
3.куплет Байланыстырушы әуен мәтін болады. Қарапайым үш бөлімді құрылыс. Егер бірінші бөлігі кезең екіншісі кезең немесе ортаңғы даму құрылым ал үшінші бөлімде бірінші бөлімді қайталау.
Бірінші кезең 2-ортасы кезең немесе даму бөлігі қайталау. Тақырыбы жағынан 1-3 бөлімді тақырыбы қайталанса бұл шығармашылық бірлестігі болып табылады. Гармония жағынан үш бөлімді құрылыс тональдік жағынан бекітілген. Өйткені 1-3 бөлімі бір тональдікте өтеді.Ал ортаңғы бөлігі модуляция және басқа тональнастке ауытқиды яғни дамиды.
Құрылымы жағынан үш бөлімді құрылым деп санаймыз. Ең қарапайым түрінде шеткі бөлімдері бірдей. Одан қайталану бөлігі кеңейіп ол ортасы дамып кетсе ол күрделі шығарма болып табылады. Қарапайым үш бөлімді құрылысының бірінші бөлігі. Бірінші бөлігі кезең бір тональностегі немесе модуляциялау. Ең қарапайым түрінде екі сөйлемнен тұрады. Қайталанатын түріне жатады. Үш сөйлемнен тұратын кезеңдер кездеседі:(Бетховеннің соната №1 менуэт бөлігі). Ортаңғы бөлігі екінші бөлігі шеткі бөлімдерде қарама-қарсы болады. Бірақ кейде екінші бөлікте бірінші кезең басқа тональносте өткізіп қайталанады. Ортаңғы бөлігі разработка принцип пен дамып және жаңа тақырып басталады. Гармония жағынан ортаңғы бөлігі контраст болып табылады. Өйткені тұрақсыз және қосымша тональностке өткізіп дамиды.
Екінші бөлімнің аяқталуы екінші бөлігі ортаңғы каденциямен даминанта аккодына аяқталады. Орган пункті. Құрылым жағынан әр түрлі кездеседі.Ортаңғы бөлігі нақты түрінде ол бірінші бөліммен асып кетпейді. Үшінші бөлігі қайталау. Қайталау бөлігі екінші түрлі болып табылады. Екінші бөлігі статикалық қайталанып өзгермейді. Екінші түрі динамикалық қайталау өзгеріспен.
Күрделі үш бөлімді құрылыс.
Егер шеткі бөлімдер тақырыб жағынан ұқсас қарапайым екі немесе үш бөлімде болса ал ортаңғы бөлігі оларға қарама-қарсы келсе сондай құрылысты күрделі үш бөлімді құрылыс деп атаймыз. I бөлім: қарапайым екі немесе үш бөлімді кездеседі. Музыкалық тақырыб жағынан гармониялық жағынан түйық соңғы толық каденциямен аяқталады. II бөлімді: екінші бөлігі трио. Егер екінші бөлімі кезең немесе қарапайым үш бөлімде болса оны трио дейміз. Трио атауы XVIII ғ дамып келе жатыр. Үш дауысқа арналған шығармалар бар.
Трионың ерекшеліктері.
1. тақырып жағынан шеткі бөлімдерге қарама-қарсы келеді.
2. гармониялық жағынан тональностегі қарама-қарсы келеді. Басқа тональносте жүреді, және де сөз қарама-қарсы бір бөлігі dur екінші бөлігі moll.
3. триодан үшінші бөлімге ауысу бірнеше баланыстыратын бөлшектер кездесіп отырады.
4. трионың бөлшектерінің қайталануы.
5. Құрылымы жағынан анық бөлшектердің бөлінуі. III бөлім: Қайталау.
1-түрі: Дәл қайталауы. Кейбір шығармада бірінші бөлімнің қайталануы Даккаппо.
2-түрі: Қысқартылған қайталау. Бірінші бөлімнің толық емес қайталануы. Мыс: егер бірінші бөлімі қаоапайым үш бөлімде жазылса оның тек қана бірінші бөлімі қайталанады.
3-түрі: Динамикалық қайталануы. Мыс: Шопен ноктюрн үшінші бөлімде өте қатты өзгеріске ұшырайды. Соната құрылысын талдау.
Бетховен.Соната №10 Бірінші бөлім. 1. Экспазицияда негізгі тақырып G dur жеңіл,би, ырғағында.
2. Кезең құрылысында 8 такті квадратты. Сөйлемге бөлінбейді. Бір танальностерді қортынды каденцияда G dur аятайды.
3. Байланыстырушы тақырыбы G dur D dur ға ауысады.
4. Қосымша тақырыбы D dur 10 такт.Негізгі тақырыпқа қарама-қарсы келеді.Екі дауыста пунктирлі ырғағында салмақты храматикалық дыбыстар, халық биге жақын. Квадратсыз 4+6. Екі сөйлемге бөлінген, тақырып қайталанады. Кеңеюінің себебі бір шағын әуен екі рет қайталанып А durға ауысады. Сондыққтан модуляция кезең.
| 
