Пайдаланған әдебиеттер тізімі.......................................................71-72
Кіріспе
35-53°с.еаралығында дүние жүзілік мұхиттан шалғай
құрлықтың орталық бөлігіндегі географиялық орынының ерекшелігіне сай Каледон
Герцин, Альпі қатпарлықтарында түзілген биік және аласа тау жүйелерімен
шектескен Тұран жазығының табйғатының алуан түрлілігінің негізгі себебін ашып
көрсету еліміздің аумағының батысоңтүстік-батыс және оңтүстік бөлігінің жер бедерінің,климатының,
топырағы мен өсімдіктер жамылғысының қалыптасу заңдылықтарына әсер ететін
негізгі факторларды анықтауға мүмкіндік береді.
Тұран ойпатының құрылықтың ішкі аймағында
орналасуы Шығыс Европаның өзі орналасқан ендіктеріне қарағанда қысы суық,
жазыыстық болып климаты шұғыл
континентілігін;келуімен ерекшеленетін климатының шұғыл континеттілігінің;
желдің,температураның әсерінен жүретін үгілу үрдісін,жер бедерінің эолдық
пішініндерін,құрғақ климат жағдайында топырақ пен өсімдіктер жамылғысының шөлге
тәң түрлерін таралуын анықтайды.Шөлді
шөлейтті Тұран жазығының жан -жақтыоқып
үйрену табиғат байлықтарын шаруашылық мақсатта игеру барысын қоршаған ортаның
тепетеңдігін сақтау мәселесін шешу мен қатар, табиғат жағдайларының негізгі
ерекшеліктерінің терен меңгеруге мүмкіндік береді.
-Аумақтың табиғатының қалыптасу тарихындағы
әртүрлігеологиялық кезендердегі
палеоклиматтық, палеоэкологиялық,және
палеогеографиялық жағдайларының негізгі ерекшеліктерін;
-Геотектоникалық құрлысымен жербедерінің
геоморфологиялықтиптерінің арасындағы
өзара байланыстарды;
-Аумақтық табиғат кешендерінің қалыптасуына
әкелетін негізгіфакторларды анықтап,табиғи тепетеңдіктің бұзылу, себептерінашып
көрсету.
Төмендегі
мәселелерді шешу көзделген:
-Физикалық, географиялық орынының негізгі
ерекшеліктерін;
-Аймақтың зерттеу тарихын;
-Геологиялық даму тарихымен геотектоникалық
құрылысыныңнегізгі ерекшеліктерін;
-Жер бедерінің түзілу жолдары мен аумақта
таралуын;
-Климаттың түзілу зандылықтарынымен ішкі суларын;
-Топырағымен өсімдіктер жамылғысының негізгі
ерекшеліктерін;
-Табиғат қорғау мәселелерін жанжақты
талдап,ойқорытындыларын шығару;
Практикалық
манызы: нәтижесінде жинақталған дәлекті матерялдар ֵГеография мамандығының
студенттері, орта мектептің мұғалімі мен оқушылар Тұран ойпатының табиғатын
жан-жақты оқып үйрену үшін, туристікфирмалармен өңдірістің жеке салаларының мамандары білім көзіретінде пайдалана алады.
Тұран
ойпатының географиялық орыны, Геотектоникалық құрылысы, жер бедері мен
климатының негізгі ерекшеліктері жан-жақты ашып көрсетілген.
Тұран жазығының
физикалық-географиялық орыны, қалыптасу тарихы.
1.1.Тұран жазығының физикалық-географиялық
орыны, зерттеу тарихы.